നാളെമുതൽ നിഴലുകള്‍ അപ്രത്യക്ഷമാകും: കേരളത്തിൽ ഇനി നിഴലില്ലാത്ത ദിനങ്ങൾ കത്തി ജ്വലിച്ച്‌ നില്‍ക്കുന്ന സൂര്യനില്‍ നിന്ന് രക്ഷ നേടാൻ ഒരു വഴിയുമില്ല: അത്ഭുത പ്രതിഭാസത്തിൻ്റെ പിന്നിലെ ശാസ്ത്രം അറിയാം,,

മഞ്ചേരി: പ്രകൃതിയുടെ അത്ഭുതകരമായ ജ്യോതിശ്ശാസ്ത്ര പ്രതിഭാസങ്ങളിലൊന്നായ 'നിഴലില്ലാ ദിനം' കേരളത്തില്‍ വിവിധയിടങ്ങളില്‍ അനുഭവപ്പെട്ടു തുടങ്ങുന്നു.

മഞ്ചേരി ഉള്‍പ്പെടെയുള്ള പ്രദേശങ്ങളില്‍ വരും ദിവസങ്ങളില്‍ ഈ പ്രതിഭാസം ദൃശ്യമാകും. ശനിയാഴ്ച ഉച്ചയ്ക്ക് 12.25-ന് മഞ്ചേരിയില്‍ നിഴലുകള്‍ അപ്രത്യക്ഷമാകും. സൂര്യൻ ഉച്ചിയില്‍ എത്തുമ്പോള്‍ നമ്മുടെ നിഴല്‍ പാദത്തിനടിയില്‍ ഒളിക്കുന്ന ഈ പ്രതിഭാസം എന്താണെന്നും ഇതിനു പിന്നിലെ ശാസ്ത്രമെന്താണെന്നും പരിശോധിക്കാം.

വർഷത്തില്‍ രണ്ടുതവണ മാത്രം അനുഭവപ്പെടുന്ന ഒരു പ്രതിഭാസമാണിത്. നട്ടുച്ച നേരത്ത് സൂര്യൻ കൃത്യമായി തലയ്ക്കു മുകളില്‍ (Zenith) എത്തുമ്പോള്‍, കുത്തനെ നില്‍ക്കുന്ന വസ്തുക്കളുടെ നിഴല്‍ ദൃശ്യമാകാതെ വരുന്നു. സൂര്യരശ്മികള്‍ ലംബമായി പതിക്കുന്നതിനാല്‍ നിഴല്‍ ആ വസ്തുവിന്റെ തന്നെ ചുവട്ടിലായിപ്പോകുന്നതാണ് ഇതിന് കാരണം. സ്തംഭങ്ങള്‍, നിവർന്നു നില്‍ക്കുന്ന കുഴലുകള്‍ എന്നിവയില്‍ ഈ മാറ്റം കൃത്യമായി നിരീക്ഷിക്കാം.

ജ്യോതിശ്ശാസ്ത്ര പശ്ചാത്തലം ഭൂമിയുടെ അച്ചുതണ്ട് അതിന്റെ പരിക്രമണ പഥത്തില്‍ നിന്ന് ഏകദേശം $23.5^-circ$ ചരിഞ്ഞാണ് ഇരിക്കുന്നത്. ഈ ചരിവ് കാരണമാണ് ഭൂമിയില്‍ ഋതുഭേദങ്ങള്‍ ഉണ്ടാകുന്നതും സൂര്യന്റെ ഉദയസ്ഥാനം മാറിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നതും. ആകാശത്ത് സൂര്യന്റെ സ്ഥാനം വടക്കോട്ടും തെക്കോട്ടും മാറുന്നതായി നമുക്ക് അനുഭവപ്പെടും. ഇതിനെയാണ് 'അയന ചലനം' എന്ന് വിളിക്കുന്നത്.

ഡിസംബർ 21-22 മുതല്‍ ജൂണ്‍ 21-22 വരെ സൂര്യൻ വടക്കോട്ട് സഞ്ചരിക്കുന്ന കാലം.ജൂണ്‍ 21-22 മുതല്‍ ഡിസംബർ 21-22 വരെ സൂര്യൻ തെക്കോട്ട് സഞ്ചരിക്കുന്ന കാലം.ഈ യാത്രയ്ക്കിടയില്‍ സൂര്യൻ ഖഗോള മധ്യരേഖ (Celestial Equator) മുറിച്ചുകടക്കുന്ന ദിവസങ്ങളെ 'വിഷുവങ്ങള്‍' (Equinox) എന്ന് വിളിക്കുന്നു. ഈ യാത്രയ്ക്കിടയിലാണ് ഓരോ അക്ഷാംശത്തിലും സൂര്യൻ കൃത്യം തലയ്ക്കു മുകളില്‍ വരുന്നത്.

ഭൂമധ്യരേഖയ്ക്ക് $23.5^-circ$ തെക്കിനും (മകരരേഖ) $23.5^-circ$ വടക്കിനും (കർക്കിടകരേഖ) ഇടയിലുള്ള ഉഷ്ണമേഖലാ പ്രദേശങ്ങളില്‍ (Tropics) മാത്രമേ ഈ പ്രതിഭാസം സംഭവിക്കൂ. ഇന്ത്യ ഈ മേഖലയില്‍ ഉള്‍പ്പെടുന്നതിനാല്‍ നമുക്കിത് കാണാൻ സാധിക്കും. എന്നാല്‍ ഈ പരിധിക്കു പുറത്തുള്ള രാജ്യങ്ങളില്‍ (ഉദാഹരണത്തിന് ലണ്ടൻ അല്ലെങ്കില്‍ ന്യൂയോർക്ക്) ഒരിക്കലും സൂര്യൻ തലയ്ക്കു മുകളില്‍ എത്താറില്ല; അവിടെ എപ്പോഴും നിഴലിന് അല്പം ചരിവുണ്ടാകും.

പലപ്പോഴും ഉച്ചയ്ക്ക് 12 മണിയാണ് നട്ടുച്ച എന്ന് നാം കരുതാറുണ്ട്. എന്നാല്‍ ഇത് തെറ്റാണ്. ഒരു പ്രദേശത്തെ ഉച്ചരേഖയിലൂടെ (Meridian) സൂര്യൻ കടന്നുപോകുന്ന സമയമാണ് ആ പ്രദേശത്തെ 'പ്രാദേശിക നട്ടുച്ച'. ഓരോ സ്ഥലത്തിന്റെയും രേഖാംശത്തിന് (Longitude) അനുസരിച്ച്‌ ഈ സമയം മാറിക്കൊണ്ടിരിക്കും. 

സൂര്യൻ ഉച്ചരേഖയില്‍ എത്തുമ്പോഴും അത് കൃത്യം തലയ്ക്കു മുകളില്‍ ആയിക്കൊള്ളണമെന്നില്ല. ഉഷ്ണമേഖലയിലെ ഓരോ പ്രദേശത്തും വർഷത്തില്‍ രണ്ടുതവണ മാത്രമേ സൂര്യൻ കൃത്യമായി $90^-circ$ കോണില്‍ ഉച്ചിയില്‍ എത്തുകയുള്ളൂ. ആ നിമിഷത്തെയാണ് 'നിഴലില്ലാ നേരം' എന്ന് വിളിക്കുന്നത്.

കേരളത്തില്‍ ഏപ്രില്‍ മാസത്തിലും ഓഗസ്റ്റ് മാസത്തിലുമാണ് നിഴലില്ലാ ദിനങ്ങള്‍ അനുഭവപ്പെടുന്നത്. തെക്കുനിന്നും വടക്കോട്ട് പോകുന്തോറും ഇതിന്റെ തീയതികളില്‍ മാറ്റം വരും. മഞ്ചേരി ഭൂമധ്യരേഖയില്‍ നിന്ന് 11.12 ഡിഗ്രി വടക്ക് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നതിനാല്‍ ശനിയാഴ്ച ഉച്ചയ്ക്ക് 12.25-ന് അവിടെ നിഴല്‍ അപ്രത്യക്ഷമാകും. സൂര്യന്റെ മടക്കയാത്രയില്‍ (ദക്ഷിണായനം) ഇതേ പ്രതിഭാസം ഓഗസ്റ്റില്‍ ജില്ലയില്‍ വീണ്ടും ആവർത്തിക്കും.

ഒരു സ്ഥലത്ത് നട്ടുച്ചനേരത്ത്, സൂര്യൻ കൃത്യമായി തലക്കുമുകളിലെത്തുമ്പോള്‍ (zenith) വസ്തുക്കളുടെ നിഴല്‍ അപ്രത്യക്ഷമാകുന്നതായി അനുഭവപ്പെടുന്നു. നട്ടുച്ച നേരത്ത്, സൂര്യൻ നേർ മുകളില്‍ ആയിരിക്കുമ്പോള്‍ സൂര്യരശ്മികള്‍ നേരെ താഴേക്ക് പതിക്കുകയും, വസ്തുവിന്റെ നിഴല്‍ അതിന്റെ തന്നെ ചുവട്ടിലായി പോവുകയും ചെയ്യുന്നതുമൂലം നിഴല്‍ ദൃശ്യമാകാതെ വരുന്നതാണ് ഈ പ്രതിഭാസത്തിനു കാരണം.നിവർന്നു നില്‍ക്കുന്നതും സ്തംഭം, സ്തൂപം പോലെയുള്ള ആകൃതിയുള്ളതുമായ വസ്തുകളിലാണ് ഇത് പൂർണ്ണമായും കാണാനാകുന്നത്. ഉഷ്ണമേഖലാ പ്രദേശങ്ങളില്‍ (Tropics) മാത്രമാണ് ഈ പ്രതിഭാസം അനുഭവപ്പെടുന്നത്.

ഭൂമിയുടെ അച്ചുതണ്ട്, ഭൂമിയുടെ പരിക്രമണപഥത്തിന്റെ ലംബത്തില്‍ നിന്നും ഏകദേശം 23.5° ചരിഞ്ഞതാണ്. അച്ചുതണ്ടിന്റെ ഈ ചരിവ് കാരണം സൂര്യോദയം വർഷം മുഴുവൻ ആകാശത്തില്‍ വടക്കോട്ടും തെക്കോട്ടും മാറി കാണാനാകും. ഈ സഞ്ചാരത്തെ സൂര്യന്റെ അയന ചലനം (Solar declination) എന്ന് വിളിക്കുന്നു. ഇതിനിടയില്‍ വർഷത്തില്‍ രണ്ടു ദിവസം സൂര്യൻ നേർകിഴക്ക് ഉദിക്കുന്നു, ആ ദിവസങ്ങളാണ് വിഷുവങ്ങള്‍ (Equinox)

ജൂണ്‍ 21-22 തീയതികളില്‍ സൂര്യോദയം 23.5° വടക്കായാണ് (കർക്കിടക രേഖയില്‍/Tropic of Cancer) കാണാനാവുക. തുർന്ന് അത് അല്പാല്പമായി തെക്കോട്ട് നീങ്ങി, സെപ്റ്റംബർ 22-23ന് വീണ്ടും നേർ കിഴക്ക് എത്തി, തുടർന്ന് വീണ്ടും തെക്കോട്ട് നീങ്ങി, ഡിസംബർ 21-22ന് 23.5° തെക്ക് മകരരേഖയില്‍ (Tropic of Capricorn) എത്തുന്നു. 

അതാണ് പരമാവധി തെക്കുമാറി കാണാനാകുന്ന സൂര്യോദയം. സൂര്യന്റെ സ്ഥാനം ഇപ്രകാരം വടക്കു നിന്നും തെക്കോട്ട് നീങ്ങുന്നതായി കാണപ്പെടുന്നതിനെ ദക്ഷിണാനയനം എന്ന് പറയുന്നു. അത് പരമാവധിയായ 23.5° തെക്ക് എത്തുന്നതിനെ ദക്ഷിണ അയനാന്തം (December solstice) എന്ന് വിളിക്കുന്നു.

ഡിസംബർ 21-22ന് 23.5° തെക്ക് കാണപ്പെടുന്നസൂര്യോദയം തുർന്നുള്ള ദിവസങ്ങളില്‍ വടക്കോട്ട് നീങ്ങി മാർച്ച്‌ 20-21ന് വീണ്ടും നേർ കിഴക്ക് എത്തുകയും തുടർന്ന് വീണ്ടും വടക്കോട്ട് നീങ്ങിനീങ്ങി, ജൂണ്‍ 21-22ന് വീണ്ടും 23.5° വടക്ക് കർക്കിടകരേഖയിലെത്തുകയും ചെയ്യുന്നു. അതാണ് പരമാവധി വടക്കുമാറി കാണാനാകുന്ന സൂര്യോദയം. സൂര്യന്റെ സ്ഥാനം ഇപ്രകാരം തെക്കു നിന്നും വടക്കോട്ട് നീങ്ങുന്നതായി കാണപ്പെടുന്നതിനെ ഉത്തരായനം എന്ന് പറയുന്നു. അത് പരമാവധിയായ 23.5° വടക്ക് എത്തുന്നതിനെ ഉത്തര അയനാന്തം (June solstice) എന്ന് വിളിക്കുന്നു.

മാർച്ച്‌ 20-21, സെപ്തംബർ 22-23 തീയതികളില്‍ സൂര്യോദയം നേർകിഴക്കായി സംഭവിക്കുന്നു. അന്ന് സൂര്യണ ഖഗോളമധ്യരേഖയിലായി (Celestial equator) കാണപ്പെടും. ഈ യാത്രയില്‍ സൂര്യൻ രണ്ടുതവണ ഓരോ പ്രദേശത്തിനും നേർ മുകളില്‍ എത്തുന്നു. അന്നാണ് നിഴലില്ലാ ദിനങ്ങളുണ്ടാകുന്നത്.

ഒരു രാജ്യത്തിന്റെ സ്റ്റാൻഡേർഡ് സമയം പകല്‍ 12 ആകുന്ന നേരത്തെ ഉച്ചയെന്നു പറയാറുണ്ട്. എന്നാല്‍ നട്ടുച്ച എന്നുപറയുന്നത് 12 മണിയല്ല. സൂര്യൻ തലക്കു നേർ മുകളില്‍ (ഉച്ചിയില്‍) എത്തുന്ന സമയത്തെയായണ് നട്ടുച്ച എന്ന് പറയുന്നത്. ഓരോ പ്രദേശത്തും ഒരേ സമയത്തല്ലല്ലോ സൂര്യൻ തലക്കു മുകളില്‍ എത്തുക.

തെക്ക് വടക്ക് ധ്രുവങ്ങളെ ബന്ധിപ്പിച്ച്‌, ഒരാളുടെ തലക്കുമുകളില്‍ കൂടി കടന്നുപോകുന്ന ഒരു രേഖ ആകാശത്ത് സങ്കല്പിച്ചാല്‍ ആതിനെ ഉച്ചരേഖ (Meridian) എന്ന് വിളിക്കാം. സൂര്യൻ ഉച്ചരേഖയില്‍ വരുന്ന സമയമാണ് നട്ടുച്ച. എല്ലാ ദിവസവും സൂര്യൻ ഉച്ചരേഖയില്‍ കൂടി കടന്നു പോകുമെങ്കിലും ആസമയം സൂര്യൻ തലക്കു നേർ മുകളില്‍ ആയിരിക്കണമെന്നില്ല, 

അല്പം വടക്കോ തെക്കോ അതിനൊരു ചായ്‌വുണ്ടാകും. അതായത് നട്ടുച്ചക്കു പോലും എല്ലാ ദിവസവും സൂര്യൻ ഒരാളുടെ തലക്കു മുകളില്‍ വരുന്നില്ല. ഭൂമിയുടെ അച്ചുതണ്ടിന്റെ ചരിവും, ഭൂമിയുടെ പരിക്രമണവും മൂലം നട്ടുച്ചക്ക് സൂര്യന്റെ ഉച്ചരേഖയിലുള്ള സ്ഥാനം മാറി മാറി വരും. ഉഷ്ണമേഖലാ പ്രദേശങ്ങളില്‍, വർഷത്തില്‍ രണ്ടു ദിവസം മാത്രം അത് തലക്ക് നേർ മുകളില്‍ വരും; അന്നാണ് നിഴലില്ലാദിനം ഉണ്ടാവുക.

അക്ഷാംശം മാറും തോറും നിഴലില്ലാദിനം മാറിമാറി വരും. ഉത്തരയാനന കാലത്തും (ഡിസംബർ-ജൂണ്‍) ദക്ഷിണായനകാലത്തും (ജൂണ്‍-ഡിസംബർ) ഒരോ നിഴലില്ലാദിനം ഉണ്ടാകും. കേരളത്തില്‍ അത് ഏപ്രില്‍ മാസവും ഓഗസ്റ്റ് മാസവുമാണ് അനുഭവപ്പെടുക.

നിഴലില്ലായ്മ നിങ്ങള്‍ക്ക് സ്വയം പരിശോധിക്കാം, അതിനായി: വളവില്ലാത്ത ഒരു പൈപ്പ് കഷ്ണം നിലത്തു നിവർത്തി നിർത്തുക, നിഴല്‍ ശ്രദ്ധിക്കുക, ഉച്ചയോട് അടുക്കുമ്പോള്‍ നിഴല്‍ ചെറുതാകുന്നു. ഉച്ചക്ക് ഒരു പ്രത്യേക നിമിഷം നിഴല്‍ കാണാതാകും, അതാണ് നിഴലില്ലാ നേരം.

ലളിതമായ ഒരു ജ്യോതിശാസ്ത്ര സിദ്ധാന്തത്തിന്റെ നേരിട്ട് കാണുന്ന ഒരു തെളിവാണ് നിഴലില്ലാ ദിനം. ഭൂമിയും അതുള്‍പ്പെടുന്ന സൗരയൂഥവും സജീവമായ ഒരു ഗണിത-ഭൗതിക സംവിധാനമാണെന്നും നാം അതിന്റെ ഭാഗമാണെന്നും ഇത് നമ്മെ ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു. നിഴലില്ലാ ദിനം കേവലം ആകാംഷ മാത്രമല്ല, ഭൂമിയുടെ അച്ചുതണ്ടിന്റെ ചരിവ്, ഭ്രമണം, സൂര്യനുമായുള്ള ബന്ധം — എല്ലാം മനസ്സിലാക്കാൻ സഹായിക്കുന്ന ഒരു 'ലൈവ് ഡെമോ' ആണ്. അപ്പോള്‍ നിങ്ങൾക്കും ഇത് നേരില്‍ കാണാനും ഫോട്ടോ എടുക്കാനും പറ്റും.