ഫറാക്ക ഉടമ്പടി പ്രതിസന്ധിയിൽ: പത്മ ബാരേജ് പദ്ധതിയുമായി ബംഗ്ലാദേശ് മുന്നോട്ട്

 ന്യൂഡൽഹി/ധാക്ക: ഇന്ത്യയും ബംഗ്ലാദേശും തമ്മിലുള്ള ഗംഗാ ജല ഉടമ്പടി പുതുക്കുന്നതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ചർച്ചകൾ അനിശ്ചിതത്വത്തിൽ. കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനവും മാറുന്ന രാഷ്ട്രീയ സാഹചര്യങ്ങളും ഇരുരാജ്യങ്ങൾക്കുമിടയിൽ പുതിയ തർക്കങ്ങൾക്ക് വഴിതുറന്നിരിക്കുകയാണ്.

വേനൽക്കാലത്ത് കൃത്യമായ ജലലഭ്യത ബംഗ്ലാദേശ് ആവശ്യപ്പെടുമ്പോൾ, പശ്ചിമ ബംഗാളിലെ കുടിവെള്ള-ജലസേചന ആവശ്യങ്ങൾക്ക് മുൻഗണന നൽകണമെന്ന നിലപാടിലാണ് ഇന്ത്യ.

പത്മ ബാരേജ്: ബംഗ്ലാദേശിന്റെ പുതിയ നീക്കം

ഫറാക്ക കരാറിലെ അനിശ്ചിതത്വങ്ങൾക്കിടയിൽ, ദീർഘകാലമായി മുടങ്ങിക്കിടന്ന 'പത്മ ബാരേജ്' പദ്ധതിയുമായി മുന്നോട്ട് പോകാൻ ബംഗ്ലാദേശ് തീരുമാനിച്ചു. 50,443.64 കോടി ടാക്ക ചെലവ് പ്രതീക്ഷിക്കുന്ന ഈ പദ്ധതി തന്ത്രപരമായി ഏറെ പ്രാധാന്യമുള്ളതാണ്. ഫറാക്ക ബാരേജിന്റെ വരവോടെ രാജ്യത്തിന്റെ തെക്കുപടിഞ്ഞാറൻ മേഖലയിൽ ജലലഭ്യത കുറഞ്ഞെന്നാണ് ബംഗ്ലാദേശ് വാട്ടർ ഡെവലപ്‌മെന്റ് ബോർഡിന്റെ (BWDB) വാദം.

കാലവർഷത്തിൽ ലഭിക്കുന്ന അധികജലം സംഭരിക്കാനും പത്മ നദീതടത്തെ ആശ്രയിക്കുന്ന രാജ്യത്തെ 37 ശതമാനം ജനങ്ങൾക്ക് ജലം ഉറപ്പാക്കാനും ഈ ബാരേജ് സഹായിക്കുമെന്ന് ബംഗ്ലാദേശ് കരുതുന്നു. മുഹമ്മദ് യൂനസിന്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള ഇടക്കാല സർക്കാർ പദ്ധതിക്ക് ആഭ്യന്തരമായി ധനസമാഹരണം നടത്താനാണ് നിലവിൽ തീരുമാനിച്ചിരിക്കുന്നത്.

രാഷ്ട്രീയ തർക്കങ്ങളും വിദ്വേഷ പ്രചാരണങ്ങളും

ബംഗ്ലാദേശിലെ ആഭ്യന്തര രാഷ്ട്രീയത്തിലും നദീജല തർക്കം പ്രധാന ചർച്ചാവിഷയമായിരിക്കുകയാണ്. ബി.എൻ.പി (BNP) നേതാവ് താരിഖ് റഹ്മാൻ ഉൾപ്പെടെയുള്ളവർ ജലപ്രശ്നത്തെ രാജ്യത്തിന്റെ പരമാധികാരവുമായി ബന്ധപ്പെടുത്തിയാണ് സംസാരിക്കുന്നത്. ഫെബ്രുവരി 12-ന് നടക്കാനിരിക്കുന്ന തിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ ജയിച്ചാൽ കനാൽ നിർമ്മാണ പദ്ധതികൾ പുനരാരംഭിക്കുമെന്നും "ഡൽഹിയോ പിണ്ടിയോ അല്ല, ബംഗ്ലാദേശാണ് പ്രധാനം" എന്നും അദ്ദേഹം റാലികളിൽ പ്രഖ്യാപിച്ചു.

അതേസമയം, കഴിഞ്ഞ വർഷം ബംഗ്ലാദേശിലുണ്ടായ പ്രളയത്തിന് കാരണം ഫറാക്ക ബാരേജിന്റെ ഷട്ടറുകൾ തുറന്നതാണെന്ന തരത്തിൽ വ്യാജ പ്രചാരണങ്ങൾ നടന്നത് ഇരുരാജ്യങ്ങളും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം കൂടുതൽ വഷളാക്കി. ഫറാക്ക ഒരു അണക്കെട്ടല്ലെന്നും ഒഴുക്കിനെ നിയന്ത്രിക്കുന്ന ബാരേജ് മാത്രമാണെന്നും ഇത്തരം വ്യാജ വിഡിയോകൾ നയതന്ത്ര ബന്ധങ്ങളെ തകർക്കാനാണെന്നും ഇന്ത്യൻ വിദേശകാര്യ മന്ത്രാലയം ശക്തമായി പ്രതികരിച്ചു.

പ്രതിസന്ധിയിലെ ഘടകങ്ങൾ:

ഭൗമരാഷ്ട്രീയം: ഷെയ്ഖ് ഹസീന സർക്കാരിന്റെ പതനത്തിന് ശേഷം ഇന്ത്യയുമായുള്ള ബംഗ്ലാദേശിന്റെ ബന്ധത്തിലുണ്ടായ വിള്ളൽ ചർച്ചകളെ ബാധിച്ചു.

പശ്ചിമ ബംഗാളിന്റെ നിലപാട്: വടക്കൻ ബംഗാളിന്റെ താല്പര്യങ്ങൾ സംരക്ഷിക്കാതെ കരാറിൽ മാറ്റം വരുത്തുന്നതിനെ മുഖ്യമന്ത്രി മമത ബാനർജി എതിർക്കുന്നു.

പത്മ ബാരേജ്: ഇന്ത്യയുടെ ഫറാക്ക ബാരേജിന് 180 കിലോമീറ്റർ താഴെയായി ബംഗ്ലാദേശ് നിർമ്മിക്കുന്ന പുതിയ ബാരേജ് നയതന്ത്ര തലത്തിൽ പുതിയ വെല്ലുവിളിയാകും.